Mihri Belli (Aralık 1915 – Ağustos 2011)

Mihri Belli Kimdir? Mihri Belli’nin Erken Yaşamı ve Eğitimi.

Mihri Belli, 1915 yılında İstanbul’un Silivri ilçesinde dünyaya geldi. Babası Mahmut Hayrettin Bey, Türk Kurtuluş Savaşı’nda önemli bir askeri liderdi. Bu dönemin etkisiyle, genç yaşlardan itibaren siyasi ve sosyal olaylara ilgi duymaya başladı. İlköğrenimini Silivri’de tamamladıktan sonra, İstanbul’da Robert Koleji’nde eğitimine devam etti. 1936’da Amerika Birleşik Devletleri’ne giderek Mississippi Üniversitesi’nde İktisat okudu ve 1939’da mezun oldu. ABD’deki yıllarında, Marksist düşünceye ilgi duymaya başladı ve bu dönemde dünya çapında sosyalist hareketlere dair bilgi edinme fırsatı buldu.

Mihri Belli’nin Siyasi Hayatı ve Milli Demokratik Devrim Tezi

Amerika’dan dönüşünde Türkiye Komünist Partisi’ne (TKP) katılan Belli, kısa sürede partinin önemli isimlerinden biri oldu. 1942’de TKP Merkez Komitesine seçilen Belli, 1943-1944 yıllarında İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi’nde asistanlık yaptı. Bu dönemde, Türkiye’deki sosyalist hareketin seyrini değiştirecek önemli teorik çalışmalara imza attı.

Mihri Belli’nin en önemli teorilerinden biri, “Milli Demokratik Devrim” tezidir. Bu tezde, Türkiye’nin sosyalizme ulaşabilmesi için önce milli bir devrim gerçekleştirilmesi gerektiğini savundu. Bu görüş, özellikle 1960’lı yıllarda Türk solunun temel referans metinlerinden biri haline geldi.

Yunan İç Savaşı ve Yurt Dışındaki Mücadelesi

Mihri Belli, 1946’da Yunan İç Savaşı’na katılmak üzere Yunanistan’a gitti. Komünist saflarda yer alan Belli, burada ağır yaralar alarak tedavi için Bulgaristan ve Sovyetler Birliği’ne götürüldü. 1950’li yıllarda Türkiye’ye döndüğünde, siyasi faaliyetleri nedeniyle birkaç kez tutuklandı ve hapis yattı. Toplamda 11 yıl hapis cezası alıp, 18 yıl boyunca sürgün hayatı yaşadı. Bu süreç, Belli’nin sosyalist düşüncelerinin daha da pekişmesine ve Türkiye’deki devrimci hareketin teorik temellerinin şekillenmesine katkı sağladı.

68 Kuşağı ve Sonraki Dönem

1960’lı yıllarda Türkiye’deki gençlik hareketlerinin liderlerinden biri olarak tanınan Mihri Belli, özellikle 68 kuşağının teorisyeni oldu. Belli’nin “Milli Demokratik Devrim” görüşü, bu dönemde geniş bir kitle tarafından benimsenmişti. Öğrenciler, işçiler ve gençler arasında, sosyalizme ulaşmak için geniş bir cephe oluşturulması gerektiği anlayışı yayıldı. Belli, aynı zamanda sosyalist hareketin toplumda köklü bir değişim yaratabileceğine inandı ve bu doğrultuda çeşitli dergi ve gazetelerde yazılar yayımladı. Bu yazılar nedeniyle tekrar tutuklanıp hapis cezası aldı.

Mihri Belli’nin Siyasi Partilerdeki Rolü ve Son Yılları

Mihri Belli, Türkiye Emekçi Partisi’nin (TEP) genel başkanlığını yaptı. 1990’lı yıllarda, sol ideolojilerin şekillendiği yeni dönemde, Sosyalist Demokrat Parti (SDP) ve Özgürlük ve Dayanışma Partisi’nin (ÖDP) kurucuları arasında yer aldı. Mihri Belli, sosyalist hareketteki fikirleri ve örgütlenme biçimleriyle büyük bir etki yarattı. 2011 yılında İstanbul’da yaşamını yitiren Belli, Feriköy Mezarlığı’na defnedildi. Onun mirası, Türkiye’nin sosyalist hareketinde önemli bir dönüm noktası olarak kaldı.

Mihri Belli’nin Eserleri

Mihri Belli’nin yazdığı eserler, hem Türkiye’nin sosyalist hareketini hem de dünya çapındaki devrimci hareketleri derinden etkilemiştir. İşte Mihri Belli’nin önemli eserleri:

• “Savcı Konuştu, Söz Sanığındır” (1962)
• “Milli Demokratik Devrim” (1968)
• “Devrimci Hareketimizin Eleştirisi” (1977)
• “TKP’nin Tarihsel Konumu” (1978)
• “İnsanlar Tanıdım” (1997)
• “Gurbetten Notlar” (1998)
• “Rigas’ın Dediği” (2000)

Künye

• Adı Soyadı: Mihri Belli
• Doğum Tarihi: Aralık 1915
• Doğum Yeri: Silivri, İstanbul, Türkiye
• Ölüm Tarihi: 16 Ağustos 2011
• Ölüm Yeri: İstanbul, Türkiye
• Meslek: Siyasetçi, Yazar