Volkanlar, Jüpiter’in Uydusu Io’nun İç Isısını Ortaya Çıkarabilir
Jüpiter’in uydusu Io’nun cehennemvari manzarasına bakan Cornell Üniversitesi astronomları, gezegen oluşumu ve evriminde temel bir süreç olan gelgit ısınmasını inceleme fırsatı buldular. Io, Güneş Sistemi’ndeki en aktif volkanik bölge olarak biliniyor.
“Gezegen uydularının ısınmasında ve yörünge evriminde gelgit ısınması önemli bir rol oynar,” diyen astronomi profesörü Alex Hayes, “Bu süreç, Jüpiter ve Satürn gibi dev gezegenlerin uydularında yüzey altı okyanusların oluşması ve korunması için gerekli ısının sağlanmasına yardımcı olur.” diye ekledi.
Çalışmanın baş yazarı ve astronomi doktora öğrencisi Madeline Pettine ise, “Io’nun volkanik, elverişsiz manzarasını incelemek, bilimi yaşam arayışına yönlendiriyor,” dedi.
NASA’nın Juno uzay aracından elde edilen uçuş verilerini inceleyen astronomlar, Io’nun kutuplarında aktif volkanlar olduğunu keşfetti. Bu volkanlar, Io’nun magma dolu iç yapısında sürtünmeye neden olan gelgit ısınmasının düzenlenmesine yardımcı olabilir.
Araştırma, Geophysical Research Letters dergisinde yayımlandı.
“Jüpiter’in çekim gücü inanılmaz derecede güçlü,” diyen Pettine, “Io, Jüpiter’in diğer büyük uydularıyla olan kütleçekimsel etkileşimleri nedeniyle sürekli olarak geriliyor ve sıkıştırılıyor. Bu gelgit deformasyonu, uydunun içinde çok fazla ısının oluşmasına neden oluyor” diye belirtti.
Pettine, Io’nun kutuplarında, daha yaygın olan ekvator bölgeleri yerine, şaşırtıcı sayıda aktif volkan bulunduğunu keşfetti. Buzlu uydulardaki iç okyanusların gelgit ısınması sayesinde sıvı halde kaldığını da ekledi.
Io’nun kuzeyinde, Asis, Zal, Tonatiuh ve bir isimsiz volkanla birlikte Loki adında bağımsız bir volkan olmak üzere dört volkanın uzun bir gözlem geçmişine sahip olduğu ve son derece aktif olduğu belirlendi. Güneyde ise Kanehekili, Uta ve Laki-Oi volkanları yoğun aktivite gösterdi.
Kuzeydeki uzun ömürlü dört volkan, aynı anda parlaklaşarak birbirlerine yanıt veriyor gibi görünüyordu. Pettine, “Hepsi aynı anda parlaklaşıp sonra sönükleşti. Volkanların birbirlerine nasıl tepki verdiklerini görmek ilginç.” dedi.
Bu araştırma, NASA’nın New Frontiers Veri Analiz Programı ve New York Uzay Bursu tarafından finanse edildi.
Bu yazı sciencedaily sitesinde yayınlanmıştır.
