TOI-1408c’nin Garip Yörüngesi Bilim Dünyasını Sarsıyor
Araştırmacılar, “Alışılmadık” tahmin edilemez hareket gösteren gizemli Ötegezegeni keşfettiler.
İsveç’teki Lund Üniversitesi’nden astronomlar, gezegen dinamikleri hakkındaki anlayışımızı yeniden şekillendirebilecek gizemli bir ötegezegeni tanımladı. TOI-1408c adlı bu ötegezegen, geleneksel astrofizik teorilerini alt üst eden alışılmadık bir yörünge izliyor.
TOI-1408c, Dünya’dan yaklaşık 455 ışık yılı uzaklıkta bulunan bir yıldız sisteminde yer alıyor ve alışılmadık, düzensiz bir yörünge izleyerek araştırmacıları şaşkına çevirmiş durumda.
Lund Üniversitesi’nden astrofizikçi Dr. Judith Korth, çalışmanın baş yazarı olarak yaptığı açıklamada, “Küçük gezegen oldukça alışılmadık bir yörünge davranışı sergiliyor ve yıldızının önünden geçiş zamanında önemli değişiklikler gösteriyor. Bu, genellikle görmediğimiz bir durum,” dedi. “Küçük gezegenin varlığı, gezegen sistemlerinin oluşumu ve stabilitesi hakkındaki mevcut teorilere meydan okuyor.”
TOI-1408c, Dünya’nın iki katından biraz fazla ve kütlesi neredeyse sekiz katı kadar. 2024 yılında NASA’nın Geçiş Eden Ötegezegen Araştırma Uydu’sı (TESS) tarafından tespit edilen bu ötegezegen, çok daha büyük bir “sıcak Jüpiter” gezegeni olan TOI-1408b ve gaz devi TOI-1408’in yakınında bulunuyor.
TOI-1408c’nin tuhaflıkları, keşfinden hemen sonra belirginleşti. Çoğu gezegen, ana yıldızlarının etrafında nispeten tahmin edilebilir elips yörüngelerde dönerken, bu ötegezegenin yolu düzensiz ve yön değiştiren bir hareket sergiliyor.
Astrophysical Journal Letters’da yayımlanan bulgular, TOI-1408c’nin yörüngesinin dalgalı ve hızının öngörülemez bir şekilde değiştiğini detaylandırıyor. Kendi Güneş Sistemi’mizdeki gezegenlerin düzenli yollarının aksine, araştırmacılar TOI-1408c’nin yörünge davranışını bir “ritmik dans” olarak tanımlıyor.
TOI-1408c’nin garip hareketi ve bir yıldız ile gaz devi arasında bulunan konumu, bilim insanlarını gezegen dinamiklerinin temel prensiplerini sorgulamaya itti.
Araştırmacılar, “Sıcak Jüpiter’in etrafında bu kadar yakın bir yörüngede bulunan küçük bir gezegenin varlığı, mevcut gezegen oluşum teorileri için değerli bir veri noktası sağlıyor ve yakın iç dev gezegenler için önerilen tipik senaryoları sorguluyor,” dedi.
TOI-1408c’nin garip hareketinin birkaç olası açıklaması var. Bir ihtimal, bu gizemli ötegezegenin görülmeyen bir gök cismi, örneğin bir başıboş gezegen veya yoğun bir nesne gibi bir nötron yıldızı tarafından etkileniyor olması olabilir. Bu varsayımsal cisim, TOI-1408c’ye kütleçekimsel bir etki yaparak yörüngesindeki düzensiz hareketlere neden olabilir.
Bir diğer teori ise, TOI-1408c’nin geçmişte başka bir gök cismi ile büyük bir çarpışma geçirmiş olabileceğidir. Bu çarpışma, gezegenin orijinal yörüngesinden sapmasına neden olmuş ve dolayısıyla öngörülemez bir yörünge oluşturmuş olabilir.
Yakın zamanda, vatandaş bilimciler tarafından dış Güneş Sistemi’nde saatte 1 milyon mil hızla hareket eden gizemli bir cisim keşfedildi. Bu cismin tam doğası bilinmemektedir, ancak bir teori, bunun orijinal yıldız sisteminden fırlatılmış bir “başıboş gezegen” olduğu yönündedir.
Bu durum TOI-1408c’nin tuhaf davranışını açıklamasa da, başıboş gezegenlerin varlığı, evrenin genellikle ne kadar tahmin edilemez olabileceğini vurgular.
TOI-1408c’nin garip yörüngesinin keşfi, uzay keşfinin büyük resmi içinde dar bir odak gibi görünebilir. Ancak, bu gizemli ötegezegenin tuhaf davranışının nedenlerini belirleyebilmek, gezegen sistemlerinin oluşumu ve evrimi hakkında yeni bilgiler sağlayabilir.
