Sonunda Dedim Ki, ‘Jimi, Bunu Başarmak İstiyorsak, Boşta Gezenleri Uzaklaştırmamız Gerekiyor

Prodüksiyon Efsanesi, Hendrix ile Çalışmanın Gerçek Yüzünü Açıkladı: ‘Deli Bir Dâhi Tarafından Yönetilen Bir Sirk’.

Efsanevi prodüktör Eddie Kramer, Jimi Hendrix ile geçirdiği dinamik kayıt seanslarını ve bazen Hendrix’in etrafında sürekli dolaşan “bedavacılar” yüzünden verimliliğin tehlikeye girdiğini anlattı. Ayrıca, merhum ikonun müziği renkler üzerinden algıladığını belirtti.

Seattle’dan çıkan genç gitarist Jimi Hendrix’in tarih yazdığının bilincinde olan çağdaşları ve çalışma arkadaşları, onun yeteneğinin boyutlarının farkındaydı. Bu tarih yazma sürecinde doğrudan yer alan isimlerden biri de Kramer’dı. İngiliz prodüktör, New York’taki Electric Lady Studios’un kuruluşuna öncülük etmiş, dört yıl boyunca Mühendislik Direktörlüğünü üstlenmiş ve Hendrix’in kariyerinin son döneminde yaratıcılık sürecinin ayrılmaz bir parçası olmuştu.

Kanada’nın The Globe and Mail gazetesine verdiği yeni bir röportajda Kramer, müzisyenle arasında “sezgisel bir bağ” olduğunu söyledi. Hendrix’in müziği alışılmadık bir şekilde algıladığını belirten Kramer, merhum “Purple Haze” ikonunun müzik ve gitar efektleri için kullandığı dili şöyle açıkladı:

“Müzik hakkında teknik terimlerle konuşmazdı; renkler kullanırdı. ‘Daha fazla mor gerekiyor’ ya da ‘Buraya biraz yeşil ekleyelim’ derdi. Onun için yankı yeşildi, distortion kırmızıydı ve her şarkının kendine özgü bir renk paleti vardı. Sadece notalar veya akorlar değil, bir his yaratmak, seste bir tablo çizmek söz konusuydu.”

“Bu dili başka hiç kimseyle gerçekten bulamadım. Jimi ile onun ne demek istediğini bilirdim. Bu, seanslarımızı inanılmaz derecede dinamik kılan bir tür kısa yoldu.”

Kramer’in anlattıkları, bazı insanların sesleri renklerle ilişkilendirdiği nadir bir algısal fenomen olan “kromestezi”yi andırıyor. Tarihte Macar besteci Franz List gibi ünlü örnekleri bulunan bu olguyu dünya genelinde yaklaşık her 3.000 kişiden yalnızca biri yaşıyor.

Kramer, Hendrix ile olan seanslarının dinamik olduğunu ancak bu dinamizmin bazen Hendrix’in stüdyosunu “deli bir dâhinin yönettiği bir sirke” çevirmeye yeten ünlü “bedavacılar” yüzünden kaosa sürüklenme tehlikesi taşıdığını hatırlattı:

“Her zaman birileri olurdu – takılan tipler, müzisyenler, sürekli gelen karakterler. Electric Ladyland seanslarından birinde kontrol odasında 30 kişi vardı, sadece takılıyorlar, içiyorlar, sigara içiyorlar ve gürültü yapıyorlardı.”

“Sonunda, ‘Jimi, bunu başarmak istiyorsak, boşta gezenleri uzaklaştırmamız gerekiyor,’ dedim. Derin bir nefes alıp, ‘Evet, adamım, haklısın,’ dedi. Herkesi dışarı çıkardık; sadece ben, o ve bant operatörü kaldı. Ortalık sessizleştiği anda, tek seferde parçayı mükemmel çaldı.”

Kramer ekledi:

“İşte böyleydi – etrafta kaos dolanıyordu ama Jimi odaklanıp müziğe lazer gibi yoğunlaşabiliyordu. Bu, onun canlı performanslarındaki aynı yoğunluktu, ancak daha da yoğunlaşmış bir şekildeydi.”

Yeni “Electric Lady Studios: A Jimi Hendrix Vision” box setinde, Kramer’in “Hendrix’in yaratıcılığının bir uzantısı” olarak tanımladığı efsanevi stüdyonun bir belgeseli de bulunuyor.

“Electric Lady, onun yaratıcı evi olacaktı. Fikirlerini yansıtan, acele etmeden deneyler yapabileceği bir yer istiyordu. Stüdyo onun zihninin bir uzantısı haline geldi. ‘Duvarların müziği ilham ettiği bir yer olsun istiyorum,’ derdi. Belgesel, bunun sadece kayıtla ilgili olmadığını, müziğin oluşması için bir alan yaratmakla ilgili olduğunu gösteriyor.”