Şaşırtıcı Manyetik Galaksimiz
Galaksimizdeki manyetik alanların ilk 3 boyutlu haritası yıldız oluşum bölgelerini açıklıyor
Tokyo Üniversitesi’nden gökbilimcilerden oluşan bir ekip, Samanyolu gökadamızın sarmal kolundaki manyetik alan yapılarının ilk haritasını oluşturdu. Galaktik manyetik alanlar üzerine yapılan önceki çalışmalar sadece çok genel bir tablo ortaya koyuyordu ancak yeni çalışma, galaksimizin sarmal kollarındaki manyetik alanların bu genel tablodan önemli ölçüde koptuğunu ve galaktik ortalamadan yüksek derecede uzaklaştığını ortaya koyuyor. Bulgular, manyetik alanların yıldız oluşturan bölgeleri güçlü bir şekilde etkilediğini, yani kendi güneş sistemimizin yaratılmasında rol oynadıklarını gösteriyor.
Manyetik alanların bir gezegenden daha büyük ölçeklerde var olabilmesi bazılarına sürpriz gelebilir. Manyetik alanlarla ilgili günlük deneyimlerimizin çoğu ya buzdolabımıza bir şeyler yapıştırmayı ya da kuzeyi gösteren bir pusula kullanmayı içerir. İkincisi, gezegenimiz tarafından üretilen manyetik alanların varlığını göstermektedir. Güneşimiz ayrıca geniş bir manyetik alan yaratır ve bu, güneş patlamaları gibi olayları etkileyebilir. Ancak galaksiyi kapsayan manyetik alanlar neredeyse kavranamayacak kadar büyüktür ve yine de yıldızların ve gezegenlerin oluşumunda rol oynamaları muhtemeldir.
Yer Bilimleri ve Astronomi Bölümü’nden Yardımcı Doçent Yasuo Doi, “Şimdiye kadar Samanyolu’ndaki manyetik alanlara ilişkin tüm gözlemler, her yerde aynı olan ve galaksinin disk şekliyle büyük ölçüde eşleşen çok sınırlı bir modele yol açtı” dedi. “Manyetik imzaları tespit etmemize yardımcı olmak için Hiroşima Üniversitesi’ndeki polarize ışığı ölçebilen teleskop tesisleri ve Avrupa Uzay Ajansı tarafından 2013 yılında fırlatılan ve yıldızlara olan mesafeleri ölçme konusunda uzmanlaşmış Gaia uydusu sayesinde, bir uydu inşa edebiliyoruz. Üç boyutta daha ince ayrıntılarla daha iyi bir model. Spesifik bir alana, sarmal galaksimizin Yay koluna (komşu Orion kolundayız) odaklandık ve oradaki baskın manyetik alanın galaksinin düzleminden önemli ölçüde koptuğunu gördük.”
Önceki modeller ve gözlemler galaksimizde yalnızca düzgün ve büyük ölçüde homojen bir manyetik alan hayal edebiliyordu; yeni veriler, sarmal kollardaki manyetik alan çizgilerinin galaksinin geneliyle kabaca aynı hizada olmasına rağmen, küçük ölçeklerde çizgilerin aslında süpernova ve yıldız rüzgarları gibi çeşitli astrofiziksel olaylar nedeniyle çeşitli mesafelere yayıldığını gösteriyor. Galaktik manyetik alanlar da inanılmaz derecede zayıftır; Dünya’nın kendi manyetik alanından yaklaşık 100.000 kat daha zayıftır. Ancak buna rağmen, uzun zaman dilimleri boyunca yıldızlararası uzaydaki gaz ve toz bu alanlar tarafından hızlandırılır ve bu da tek başına yerçekimi ile açıklanamayan bazı yıldız doğumevlerinin (yıldız oluşturan bölgeler) varlığını açıklar. Bu bulgu, galaksimizdeki manyetik alanların daha fazla haritalanmasının, Samanyolu ve diğer galaksilerin doğasını ve evrimini daha iyi açıklamaya yardımcı olabileceği anlamına geliyor.
Doi, “Kendimiz de dahil olmak üzere yaşamın yaratılışında hayati önem taşıyan yıldız oluşumunun temel süreci kişisel olarak ilgimi çekiyor ve bu olguyu zamanla bütünüyle kavramayı hedefliyorum” dedi. “Gözlemlerimizi ilerletmeyi ve galaktik manyetik alan yapılarının daha iyi modellerini oluşturmayı hedefliyoruz. Bu çaba, galaksimizde aktif yıldız oluşumunu besleyen gaz birikimi ve onun tarihsel gelişimi hakkında gözlemsel bilgiler sağlamayı amaçlıyor.”
Bu yazı sciencedaily sitesinde yayınlanmıştır.
