Michael Shermer – Komplolar ve Komplo Teorileri
Michael Shermer, komplo teorilerine inancın ardındaki psikolojik ve sosyal dinamikleri bilimsel verilerle ele aldığı kitabı ‘Komplolar ve Komplo Teorileri – Bu İşin İçinde Bir İş Var’ adlı kitabı Metis Yayınları’ndan çıktı.
Michael Shermer’in Komplolar ve Komplo Teorileri: Bu İşin İçinde Bir İş Var adlı kitabı, rasyonel bireylerin neden irrasyonel komplo teorilerine kapıldığını açıklayan çarpıcı bir inceleme. İnsan zihninin örüntü arama (patternicity) ve nedensellik atfetme (agenticity) gibi bilişsel özelliklerinin, belirsizlik dönemlerinde nasıl yanıltıcı sonuçlara yol açtığını gözler önüne seriyor. Shermer, sosyal medyanın etkisinden kontrol yanılsamasına kadar pek çok faktörü bilimsel araştırmalarla ele alarak, komplo teorilerinin yalnızca bireysel bir zayıflık değil, insan doğasının kaçınılmaz bir ürünü olduğunu savunuyor. Kitap, komplo teorilerini anlamak ve eleştirel bir perspektifle değerlendirmek isteyen herkes için önemli bir kaynak niteliğinde.
Michael Shermer’in bu çalışması, komplo teorilerine olan yaygın inancın psikolojik, sosyal ve kültürel kökenlerini inceleyen bir çalışma. ‘Komplolar ve Komplo Teorileri: Bu İşin İçinde Bir İş Var’ (‘Conspiracy – Why the Rational Believe in the Irrational’), rasyonel ve eğitimli bireylerin bile neden mantıksız ve kanıtlanmamış komplo teorilerine yönelebildiğini anlamak için psikoloji, bilişsel bilim ve sosyal psikoloji alanlarındaki araştırmalardan yararlanıyor. Kitap, insanların örüntü arama (patternicity) ve nedensellik atfetme (agenticity) gibi doğal bilişsel eğilimlerinin, belirsizlik ve stresli durumlarla karşılaştıklarında komplo teorilerine olan yatkınlıklarını artırdığını savunuyor.
Shermer, komplo teorilerinin çekiciliğinin ardında yatan çeşitli psikolojik faktörleri detaylandırır. Bunlar arasında kontrol yanılsaması, doğrulama yanlılığı, orantılılık yanlılığı (büyük olayların büyük nedenleri olmalı inancı) ve dünyayı anlamlandırma ihtiyacı yer alır. Kitap ayrıca, sosyal medyanın ve internetin, komplo teorilerinin hızla yayılması ve güçlenmesindeki rolünü de ele alıyor. Farklı komplo teorisi türlerini (büyük olay komploları, sistemik komplolar vb.) analiz eden Shermer, bu teorilerin genellikle nasıl kanıtlanamaz ve çürütülemez bir yapıya sahip olduğunu gösteriyor. Sonuç olarak bu kitap, komplo teorilerine olan inancın irrasyonel olmadığını, aksine temel insan psikolojisinin ve sosyal dinamiklerin bir sonucu olduğunu öne sürerek, bu olguyu anlamak için rasyonel bir çerçeve sunuyor.
Yazar: Michael Shermer
Çeviren: Paris Onal
Yayınevi: Fol Kitap
