Mars’ın Patates Şeklindeki Uyduları Parçalanmış Bir Asteroitten Kalma Olabilir

Mars’ın uyduları, Kızıl Gezegen’e fazla yaklaşarak parçalanmış talihsiz bir asteroitten arta kalanlar olabilir.

Bilim insanlarının Icarus dergisinin Ocak sayısında önerdiği bu teori, küçük ve tuhaf şekilli uydular Phobos ve Deimos’un gizemli özelliklerini açıklamaya yardımcı olabilir. Çoğu uydu büyük ve yuvarlakken, Mars’ın uyduları küçük ve patates şeklindedir.

Uyduların nasıl oluştuğuna dair iki ana fikir bulunur. Birincisi, uyduların Mars’ın yerçekimi tarafından yakalanan asteroitler olduğudur. Ancak bu fikir, uyduların Mars’ın ekvatoru çevresindeki dairesel ve kararlı yörüngelerini açıklamaz.

İkinci teori ise Phobos ve Deimos’un, tıpkı Dünya’nın uydusu gibi, büyük bir çarpışmadan sonra oluşan enkazdan meydana geldiğini savunur. NASA Ames Araştırma Merkezi’nden gezegen bilimci Jacob Kegerreis, bu tür bir disk oluşturmanın uyduların büyümesi için birkaç yöntemden biri olduğunu belirtir.

Kegerreis ve ekibi ise bu iki fikri birleştiren bir öneride bulunur: Belki Mars bir asteroidi yakaladı, ancak gezegenin yerçekimi bu kayayı parçaladı. Bu kalıntılar, Mars çevresinde kısa ömürlü bir halka oluşturabilir ve bu halkadan patates şeklindeki uydular ortaya çıkabilir.

Bu teoriyi test etmek için Kegerreis ve ekibi, Mars’a yakın geçen asteroitlerin yüzlerce bilgisayar simülasyonunu gerçekleştirdi. Asteroitlerin boyutu, hızı ve dönüşü halkaların oluşumunda büyük fark yarattı, ancak halkalar her koşulda ortaya çıktı.

Kegerreis, “Çeşitli koşullar altında, uydu oluşumuna uygun bir disk malzemesi elde ettiğimizi görmek bizi memnun etti,” diyor.

2026’da fırlatılması planlanan Japon uzay ajansının Mars Moons Exploration görevi bu fikirlerin doğruluğunu test edebilir. Görev kapsamında, Phobos’un yüzeyinden örnekler toplanarak Dünya’ya getirilecek.

Eğer bu örneklerin bileşimi Mars’a benzerse, büyük çarpışma hipotezi desteklenir. Ancak, asteroide daha yakın bir yapıya veya çarpışma ısısında buharlaşabilecek su ve diğer bileşiklere sahipse, parçalanmış asteroit hipotezi daha olası görünür.

Bu uyduların incelenmesi, dış gezegenler çevresindeki uyduları anlamaya da katkıda bulunabilir. Kegerreis, “Bu, Mars’ın uydularının özel olarak nasıl oluştuğunu açıklamasa bile, başka bir gezegen çevresindeki uyduların nasıl oluşabileceğini gösterebilir,” diyor. “Tespit edilen dış gezegenler ve umarım dış uydular sayesinde, bu tür süreçlerin farklı güneş sistemlerinde nasıl gerçekleştiğini araştırmaya değer.”