Eski DNA’lar Avrupa’nın 7.000 Yıllık Adaptasyon Sırlarını Ortaya Çıkardı
Avrupa’daki çevresel değişimlere uyumun izleri, eski DNA’larla gün yüzüne çıkarıldı.
Teksas Üniversitesi Austin ve Kaliforniya Üniversitesi Los Angeles’ten araştırmacılar, insan iskeletlerinden elde edilen eski DNA’ları ve yenilikçi istatistiksel analizleri kullanarak antik Avrupa toplumlarının 7.000 yıl boyunca çevresel değişimlere nasıl adapte olduklarını inceledi. Çalışma, geçtiğimiz hafta Nature Communications dergisinde yayımlandı.
Araştırma ekibi, Neolitik dönemden (yaklaşık 8.500 yıl önce) Geç Roma dönemine (yaklaşık 1.300 yıl önce) kadar uzanan 700’den fazla arkeolojik DNA örneği üzerinde çalıştı. Elde edilen bulgular, modern DNA’da algılanamayan doğal seçilim izlerini ortaya koyarak, antik toplumların çevresel baskılara genetik adaptasyonlarını gözler önüne serdi.
Çalışmanın baş yazarı Prof. Dr. Vagheesh Narasimhan, “Antik DNA’lar, geçmişteki evrimsel değişiklikleri doğrudan izlememize olanak tanıyor. Günümüz genomlarında büyük ölçüde silinmiş veya maskelenmiş genetik imzaları ortaya çıkarıyoruz,” dedi.
Yeni İstatistiksel Yöntemle Doğal Seçilim İzleri Keşfedildi
Araştırmacılar, geleneksel yöntemlerden daha etkili bir analiz sunan yeni bir istatistiksel yaklaşım geliştirdi. Numuneler, Neolitik, Tunç Çağı, Demir Çağı ve Tarihsel dönemler olarak dört zaman diliminde sınıflandırıldı. Bu yöntem, insan genetik yapısındaki değişimlerin avcılık-toplayıcılıktan tarıma geçiş ve devlet düzeyindeki toplumların oluşumu gibi yaşam tarzı değişiklikleriyle nasıl bağlantılı olduğunu daha iyi anlamayı sağladı.
Çalışma, antik Avrupalıların düşük güneş ışığına maruz kalan iklimlerde D vitamini üretimini artıran genetik özellikler ve sütü sindirebilme yeteneği gibi adaptasyonlara uğradığını gösterdi. Araştırmanın eş yazarı Devansh Pandey, “Yöntemimiz, kaybolmuş genetik sinyalleri ve ne zaman seçildiklerini daha net bir şekilde gösteriyor,” dedi.
14 Genetik Bölge ve Çarpıcı Bulgular
Toplamda, doğal seçilim sürecine maruz kalmış 14 genetik bölge tespit edildi. Örneğin, D vitamini üretimini destekleyen açık ten pigmentasyonu ve süt sindirimi yeteneği gibi genetik özelliklerin sadece daha yeni dönemlerde seçildiği görüldü. Süt sindirimiyle ilgili özelliklerin, mahsul kıtlığı ve gıda yetersizliği dönemlerinde hayatta kalma açısından kritik olduğu düşünülüyor.
Çalışma ayrıca, tarımın yayılması ve göçlerin getirdiği yeni hastalıklara uyum sağlamak için bağışıklık sistemiyle ilişkili genlerde seçilim baskılarının oluştuğunu gösterdi. Ancak bu adaptasyon sinyallerinin yaklaşık yarısının yalnızca en eski dönemlerde algılanabildiği, genetik sürüklenme ve nüfus karışımı nedeniyle zamanla kaybolduğu belirlendi.
Bu bulgular, Avrupa toplumlarının çevresel zorluklara nasıl uyum sağladığını anlamak için eşsiz bir pencere sunuyor. Araştırma, antik DNA’nın insanlık tarihini yeniden yapılandırmadaki önemini bir kez daha vurguluyor.
Bu yazı sciencedaily.com/ sitesinde yayınlanmıştır.
