Devasa Volkanik Patlamalar, Dinozorların Soyunun Tükenmesine Neden Olmadı
Yeni bir araştırma, Hindistan’daki volkanik patlamaların dinozorların soyu tükenmesine neden olmadığını ortaya koydu. Ekip, meteor çarpmasından önceki volkanik etkinliklerin iklimi nasıl etkilediğini inceledi ve bu etkilerin dinozorların yok oluşuna katkı sağlamadığını belirledi. Bu bulgu, Chicxulub meteorunun dinozorların kitlesel yok oluşunun asıl nedeni olduğunu gösteriyor.
Hindistan Yarımadası’ndaki devasa volkanik patlamalar, uzun süredir dinozorların soyu tükenmesinin alternatif bir nedeni olarak öneriliyordu. Bu volkanik faaliyet, 66 milyon yıl önce Dünya’ya çarpan bir meteoritten önceki dönemde gerçekleşmişti. Bu volkanik patlamaların Dünya iklimine etkisi, onlarca yıl süren bilimsel tartışmaların konusu olmuştur. Şimdi, Utrecht Üniversitesi ve Manchester Üniversitesi’nden iklim bilimciler, volkanizmanın geçici bir soğuma dönemi yarattığını ancak etkilerinin meteor çarpmasından binlerce yıl önce sona erdiğini gösteriyor. Bu nedenle bilim insanları, meteor çarpmasının dinozorların soyu tükenme olayının nihai nedeni olduğu sonucuna varıyor.
Dinozorların yok olmasına ne neden oldu — Chicxulub meteoriti mi yoksa devasa volkanizmanın etkileri de rol oynadı mı? Bugün çocuk kitaplarında, bu iki karşıt görüş hakkında spekülasyonlar yer almaktadır.
Meksika Körfezi’nde yaklaşık 66 milyon yıl önce meydana gelen meteor çarpması, iyi araştırılmış ve dinozor çağına son veren belirleyici olay olarak geniş çapta kabul edilmiştir. Ancak, yer bilimciler, Hindistan kıtasında meydana gelen ve meteor çarpmasından önce ve sonra da süregelen devasa lav akıntılarının, Dünya’da dolaşan dinozor popülasyonlarının yok olmasına katkı sağlayıp sağlamadığı konusunda on yıllarca süren yoğun tartışmalar yürütmüşlerdir. Bu volkanik patlamalar, Dünya iklimini önemli ölçüde değiştiren devasa miktarda CO2, toprak ve sülfür salmıştır, ancak meteor çarpmasına kıyasla farklı şekillerde ve farklı zaman dilimlerinde etkiler göstermiştir.
Antik Turba Katmanları
Utrecht Üniversitesi ve Manchester Üniversitesi’nden iklim bilimcilerinin Science Advances dergisinde yayımlanan yeni bir makale, Hindistan’daki volkanik patlamaların küresel iklim üzerinde belirgin bir etkisi olduğunu gösterse de, bu etkilerin dinozorların kitlesel yok oluşu üzerinde çok az etkisi olduğunu kanıtlayan güçlü kanıtlar sunuyor.
Amerika Birleşik Devletleri’nden antik turba katmanlarındaki fosil moleküllerini analiz ederek, bilimsel ekip, volkanik patlamalar ve meteor çarpması dönemi arasındaki hava sıcaklıklarını yeniden inşa etti. Bu yöntemle araştırmacılar, meteor çarpmasından yaklaşık 30.000 yıl önce büyük bir volkanik patlamanın meydana geldiğini ve bunun, iklimde en az 5°C’lik bir soğuma ile örtüştüğünü gösterdiler. Ayrıca bu soğumanın, volkanik sülfür salınımlarının Güneş ışığını engellemesinin bir sonucu olabileceğini belirttiler.
Önemli olarak, bilim insanları, meteor çarpmasından yaklaşık 20.000 yıl önce, Dünya’daki sıcaklıkların zaten istikrar kazandığını ve volkanik patlamalardan önceki sıcaklıklara benzer seviyelere yükseldiğini keşfettiler. Bu küresel ısınma dönemi muhtemelen volkanik CO2 salınımlarıyla desteklendi, diyor Utrecht Üniversitesi’nden Lauren O’Connor: “Bu volkanik patlamalar ve associated CO2 ve sülfür salınımları, Dünya üzerindeki yaşam üzerinde dramatik sonuçlar doğurmuş olabilir. Ancak bu olaylar, meteor çarpmasından binlerce yıl önce meydana geldi ve dinozorların yok olmasında muhtemelen sadece küçük bir rol oynamışlardır.”
Çarpma Kışı
Volkanizmanın etkileri neredeyse tamamen dışlanınca, Chicxulub meteor çarpması dinozorların kitlesel yok oluşunun birincil nedeni olarak kalıyor. “Karşılaştırıldığında, asteroit çarpması bir felaketler zincirini tetikledi; bunlar arasında orman yangınları, depremler, tsunamiler ve ‘çarpma kışı’ yer alıyordu. Bu, Güneş ışığını engelleyerek ekosistemleri yok etti. Sonuç olarak, son darbe, asteroitten geldi,” diyor Manchester Üniversitesi’nden Rhodri Jerrett.
Araştırmacıların analiz ettiği fosil turba katmanları, bakteriler tarafından üretilen belirli zar membranı molekülleri içeriyor. Bu moleküllerin yapısı, ortamlarının sıcaklıklarına bağlı olarak değişiyor. Bu moleküllerin antik sedimanlarda korunan bileşimini analiz ederek, bilim insanları geçmiş sıcaklıkları hesaplayabiliyorlar. O’Connor ekliyor: “Bu şekilde, dinozorların yok oluşuna giden yıllara dair detaylı bir ‘sıcaklık zaman çizelgesi’ oluşturabildik, bu çizelgeyi fosil kayıtlara karşılaştırarak olayların zamanlamasını anlayabiliyoruz.”
Utrecht Üniversitesi, Manchester Üniversitesi, Plymouth Üniversitesi ve Denver Doğa ve Bilim Müzesi’nden araştırmacılar, şimdi aynı yaklaşımı Dünya tarihindeki diğer kritik iklim dönemlerini yeniden inşa etmek için uyguluyorlar.
