Dei Ricordi, un Museo
Museo Rosenbach’ın vokalisti Stefano ‘Lupo’ Galifi’nin 2021’de yayınlanan ‘Dei Ricordi, un Museo’ albümü üzerine.
1971 yılında La Quinta Strada ve Il Sistema gruplarının birleşimiyle Museo Rosenbach kurulur, Ertesi yıl stüdyo’ya girerler, aynı zamanda festivallerde de yer almaya başlarlar. Stüdyo’ya girip bir albüm yapıp, yayınlamak ise 1973 yılına kısmet olur. Friedrich Nietzsche’nin felsefesinden ilham alarak yayınladıkları ilk albümün adı ‘Böyle Buyurdu Zerdüşt’ kitabından Zerdüşt’ü temel alan ‘Zarathustra’dır. Albüme adını veren Nietzsche’nin en bilinen eseri olurken, diğer parçalar yine Nietzsche’nin diğer eserlerinden izler taşır.
Museo Rosenbach, radikal bir şekilde stüdyoya girip albüm yayınlamaya çalışırken, kapak resminde de radikal davranır. Kapak resminde o dönem yükselen sol hareketin eleştirdiği ve tarihe faşizmin babası olarak geçen Mussolini’nin resmi vardır. Albüm yayınlanıp, Museo Rosenbach festivallere katılmaya başlayınca dönemin rock grupları tarafından eleştirilir ve dışlanır. Bu durum konserlerde de yaşanır. Bir süre sonra grup bazı konserleri yarıda bırakmak zorunda kalır. (Aslında grup kapak resmi ile ironi yapmaya çalışmıştır)
Günümüzde, ‘Zarathustra’ albümü, sadece Museo Rosenbach yada İtalyan progresif rock’ının değil, progresif rock tarihinin gelmiş geçmiş en iyi albümlerinden biri olur. Günümüzden kastım yaşadığımız son 30 yıl. Eğer sovyetlerin yıkılmasını bir dönemin sonu ve başlangıcı olarak kabul edersek.
Museo Rosenbach, 70’lerin başlarında kurulurken vokali üstlenen Stefano Galifi, grubun dağılmasından sonra müziğe çok uzun bir süre ara verir. Museo Rosenbach’ın 1998 yılında yayınladığı2. stüdyo albümü ‘Exit’da da yer almaz. O dönem Galifi, Cenevo’da yerel barlarda şarkı söylemektedir.
2006 yılında Elisa Mantaldo, 70’leri aratmayan hatta deyim yerindeyse 70’li yılları geri getiren Il Tempio Delle Clessidre grubunu kurar. Grubun adı, Museo Rosenbach’ın ‘Zarathustra’ albümüne adını veren parçanın son bölümüdür. Il Tempio Delle Clessidre ilk albümünü, 2010 yılında aynı adla yayınlar. Albüme 1974’de grubun dağılmasından beri müziğe ara vermiş olan Stefano Galifi destek verir. Albümün tamamında vokal olarak yer alır.
Museo Rosenbach, 2012 yılında ‘Zarathustra’ albümünü canlı olarak Japonya konserinde kaydeder. Ertesi yıl ‘Barbarica’ adlı konsept albümü yayınlar. Vokallerde Galifi vardır. Galifi, kısa bir sessizliğe bürünür.
Ve mikrofonun arkasına geçmesinden yedi yıl sonra ilk kez bir albüm yayımlar. Kendi solo albümü ‘Dei Ricordi, un Museo’.
Albümde son dönem İtalyan progresif rock’ın üst düzey gruplarından La Coscienza di Zeno ve Höstsonaten’den Luca Scherani, yine La Coscienza di Zeno’dan Gabriele Guidi Colombi, Ubi Major’dan Marcella Arganese ve Panther & C’den davulcu Folco Fedele yer alıyor. Galifi, 1973’deki ‘Zarathustra’ albümünden 48 yıl sonra mükemmel bir albümün sesi oluyor.
Albüme seçilen başlık; ‘Dei Ricordi, un Museo’, Anılar, Bir Müze.
Ağır gitar riffleri, 70’lerden kalma saykedelik klavye armonileri ve kısa kısa aralıklara sahip patlamalarla zorlayıcı bir albüm. 73 yılındaki ‘Zarathustra’ albümünü aratmayan bir atmosferi ile ‘Dei Ricordi, un Museo’, gerçek bir prog albümüdür.
Aslında albümü 2 yıl önce yayınlandığında defalarca kez dinlemiştim. Hem siteye haber yazmaya hem de yeni ve eski albümleri dinlemeye çalışırken araya öyle bir sıkıştırmıştım ki bu albümü, zihnimde anılar da yaratmış. Şimdi bu yazıyı hazırlamaya çalışırken bütün o yaşadıklarımı tekrar hatırladım.
‘Cuore parte 1’, 9 dakikalık melankoli denizinin derinliklerine götürür. Schrani’nin klavyesi ve synth yankıları Arganese’nin gitarının hemen altındadır. Galifi ise şunları söyler;
Sözlerin hiç görülmemiş bir geçmişin ışıklarıdır
Ve her zaman mevcut olan bir şimdiki zamanın,
varlığımı gösterme arzun, sana inanma konusundaki saygım,
Derinlerde,
sende kendimi tanıdım.
Senin iraden varlığımı gösteriyor, sana inanmaya olan saygım,
Bu gece ne düşünüyorum?
Sorum neydi?
Ailem nedir?
‘La morale cede’, albümün en çabuk biten ama benim en sevdiğim parçası. ‘Cuore’nin 1. bölümünden biraz daha hafif riffler mevcut. Bu parçada melankoli klavye ve gitar ile değil, sözlerle geliyor ;
‘İnsan altın bir kıyıda çok uzaklara kaçar,
Sert hatları olan ve saf bir kadın yavaşça şarkı söylüyor
Kayıp bir ruhun ayakları üzerinde
Yanlış ışıklarla desteklenen bir sonsuza doğru
Her iki tarafın da yarısı kibirli
Yarısı arzuyla tutarlı
Ahlak yol verir (La Morale Cede)
Yol biter
Asılma zamanımın üzerinde kızıl bir ip belirir
‘La stanza e l’angolo’, piyano ve gitarın mükemmel düeti. Galifi’nin sesiyle sözler bu kez biraz daha fazla insanı ürpertiyor.
‘Kapıyı çalıyorlar.
Sen, sağır, cevap vermiyorsun, hareketsizce yere çöküyorsun ve bir sonbahar yaprağını taklit ediyorsun.
Sürekli kapıyı çalıyorlar, sen her şeyin sakinleşeceğini umarak hareketsiz ve titreyerek saklanıyorsun. Ama çözümünüz yanlış, kapıyı çalmak bir an bile sürmüyor.
Kapıyı çalıyorlar.
Teslim olmuş bir halde kollarınızla yüzünüzü saklıyorsunuz, ne görüntü, ne bir şey, ne de gürültü.
Oda ve köşe(La stanza e l’angolo) sana eşlik edecek, yaşam yolculuğun uzun olacak.
Veklenmedik gürültünün azalmasını bekliyorum.
Kapıyı çalıyorlar.
‘Dei ricordi, un Museo – Parte 2’, 1973’de albüme adını veren Zarathustra benzeri 10 dakikalık parça. Hızlı ve ağır riffler ile başlıyor ve sonrasında her melodi Stefano Galifi’nin sesinin etrafında dolanıyor. Sözleriyle parça, duygu bulutlarının üzerine çıkartıyor.
Ellerinizdeki kum hissi uzak çocukluk oyunlarını çağrıştırıyor.
Kuru lapayı yerim, dişlerin arasındaki kum hissi uzak çocukluk oyunlarını çağrıştırır.
Kuru esansı içiyorum, kuru lapayı yiyorum.
Değişmeyen hareketsiz uçuş hafızaya giden yolu açıyor ve amansız bir şekilde anıların dalgası müzeye dönüşüyor.
80’lerin new age zamanlarını geri getiren ‘Le due linee gemelle’, Akdeniz atmosferi ile bluesy gitarın mükemmel bir uyumunu ortaya çıkartıyor. Galifi’nin sesi ile sözler daha da önemli hale geliyor.
Sen bir cesaret fikrisin,
Sen olgunluğun bilinçsizliğisin,
Çözülmemiş bir geçmişsin sen
Sen bilinmeyen bir geleceksin
Sen bilinçsizliğin bir fikrisin,
Sen benim için gerçek olmayan bir cesaretsin.
Sen geleceksin ve geçmişsin,
Aşılmaz bir sınıra sahip…
Sen bir cesaret fikrisin.
‘Sterile’, akustik sesleriyle başlıyor ve 7 buçuk dakikalık parçanın başından sonuna kadar Galifi’nin ve bütün enstrümanların yumuşak melodiler ile gidiyor.
Ve bu sabah ormanda kayboluyorum, anlamsızca havlıyorum ve beceriksiz, gerici yaşamla kirleniyorum, bir geyik gibi hareketsiz tepki veriyorum, avlandığım ve bilinçsizce çaresiz kaldığım için kendimi yansıtarak onun kanını üfledim. Sabah ormanının üzerinde yüzerken kısır kül tekrar tekrar birikiyor. Tekrarlanan kül, gülümsemeyi kırıyor, kanlı ve kaçınılmaz bekleyiş, bu da beni aşındırıyor ve daha fazla siyah kül yaratıyor.
‘L’amante (“dei ricordi, un museo” parte 3’ ile Galifi ve arkadaşları bir bakıma sinema filmi müziği, bir bakıma Yes, Genesis, Pink Floyd gibi İngiliz rock gruplarının stüdyo kalitesinin atmosferini yakalıyorlar. Sözleriyle ise bütün anıların finalini yapıyorlar.
Döngüsel düşünce bana hafifçe dokunuyor ve ince sonuç beni her zaman etkilemişti.
Beni kendi sarmalına alıyor ve aklımı, aklımı kaybediyorum ve artık senin kara şehvetinden etkilenen irademi tanımlayamıyorum.
Her gece seni özlüyorum çünkü çözüm sensin, her gece ışığımsın ümidiyle seni bekliyorum, her gece senden kaçıp uzaklaşıyorum senden ve her değişikliğinden.
Sözlerini anlaşılacak şekilde türkçeye çevirmeye çalışmış olsam da, kendi dilinde de bir hayli karmaşık dizelere sahip. Unutulmamalı ki, Stefano Galifi ve Museo Rosenbach 1972 yılında Friedrich Nietzsche’nin kitaplarını konu edinen 6 parçalık bir albüm hazırlamışlardı. Nietzsche’nin sözlerinin insanı nasıl ters yüz ettiğini tarif etmeye gerek yok.
‘Dei Ricordi, un Museo’, ‘Anılar, Bir Müze’ albümünü de öyle anlamak gerekiyor. Galifi ve arkadaşları belki kendi anılarını müze haline getirdiler, belki de binlerce yıl öncesinin zerdüştünün anılarını. Belki de dinleyen yada dinleyecek olan sizlerin…
