Araştırmacılar İçme Suyunda Daha Önce Bilinmeyen Bir Bileşiği Keşfetti
Kloraminli içme suyunda keşfedilen yeni bileşik, halk sağlığı riski taşıyabilir.
Amerika Birleşik Devletleri ve İsviçre’den bir araştırma ekibi, kloraminli içme suyunda daha önce bilinmeyen bir bileşiğin keşfedildiğini bildirdi. İnorganik kloraminler, kolera ve tifo gibi hastalıklara karşı halk sağlığını korumak amacıyla içme suyu dezenfekte etmek için yaygın olarak kullanılır. Sadece Amerika Birleşik Devletleri’nde 113 milyonun üzerinde insanın kloraminli su içtiği tahmin edilmektedir.
Araştırmacılar, kloraminin ayrışmasının bir yan ürünü olarak kloronitramid anyonunu, kimyasal olarak Cl-N-NO2− şeklinde tanımladılar. Bu bileşiğin toksisitesi şu an için bilinmemekle birlikte, yaygınlığı ve diğer toksik bileşiklerle benzerlik göstermesi, halk sağlığı açısından potansiyel bir risk oluşturabileceği endişelerini doğurmaktadır. Bu bileşiği tanımlamak bile başlı başına büyük bir zorluk olmuş ve bu keşif önemli bir dönüm noktası yaratmıştır.
Keşfin Ardındaki Çalışmalar
Arkansas Üniversitesi’nde inşaat mühendisliği doçenti olan Julian Fairey, bu keşfin baş yazarıdır. Fairey, bilim dünyasının bu bileşiği onlarca yıldır bildiğini ancak kimliklendirmeyi başaramadığını belirtiyor. Kendisi de on yıl önce bu gizemi çözmeye çalışmaya başlamış.
“Çok stabil bir kimyasal ve düşük moleküler ağırlığa sahip,” diyen Fairey, “Bu kimyasalı bulmak çok zordu. En zor kısmı, onu tanımlamak ve yapısının söylediğimiz şekilde olduğunu kanıtlamaktı” diye ekledi.
Fairey, bu bileşiği kendi laboratuvarında sentezlemeyi başardı. Ardından örnekler, kağıdın ikinci baş yazarı ve ETH Zürih’te doktora sonrası araştırma yapan Juliana Laszakovits’e analiz edilmek üzere gönderildi.
Sağlık Riski Hakkında Sorular
Bu yeni bileşiğin sağlık üzerindeki potansiyel etkileri, henüz toksisite çalışmaları yapılmadığı için bilinmiyor. Fairey, daha önce yaptığı bir röportajda, içme suyu dezenfekte edilmesinin bazı toksisiteler yaratabileceğini kabul etmişti. “Chronic toksisite, gerçekten. Yıllar içinde içme suyu nedeniyle bazı insanlar kanser olabilir. Ancak bu toksisiteleri tetikleyen kimyasalları henüz tespit edemedik. Çalışmamızın temel amacı bu kimyasalları ve nasıl oluştuğu reaksiyon yollarını tanımlamaktır.”
Bu bileşiği tanımlamak, bu sürecin önemli bir adımıdır. Kloronitramid anyonunun kanserle ilişkili olup olmadığı veya başka sağlık sorunlarına yol açıp açmayacağı, gelecekteki akademik çalışmalar ve düzenleyici kuruluşlar tarafından değerlendirilecektir. En azından bu keşif sayesinde, artık bu bileşik üzerinde toksisite çalışmaları yapılabilecek.
“Bu bileşik toksik olmasa bile,” diye açıklama yaptı Fairey, “bulunması, diğer bileşiklerin nasıl oluştuğu ve toksinlerin nasıl üretildiği konusunda bize bilgi verebilir. Bir şeyin nasıl oluştuğunu bilirsek, onu kontrol etme imkanımız olabilir.”
Fairey ve Laszakovits ile birlikte, kağıdın diğer yazarları Huong Pham, Thien Do, Samuel Hodges, Kristopher McNeill ve David Wahman’dır. Pham, Do ve Hodges, Arkansas Üniversitesi’nde doktora öğrencisi olan ve Fairey’nin laboratuvarında bu araştırmaya katkıda bulunan eski öğrencileridir. 2022 yılında McNeill, Fairey’yi ETH Zürih’te misafir profesör olarak ağırlayarak Laszakovits ile birlikte bu çalışmayı yürütmüştür. Wahman ise Fairey’nin laboratuvar grubu ile uzun zamandır işbirliği yapan ve ABD Çevre Koruma Ajansı’nda araştırma çevre mühendisidir.
Bu yazı sciencedaily.com sitesinde yayınlanımştır.
