Antik DNA, MÖ İlk Bin Yılda Göçler Hakkında Yeni Bir Anlayış Sunuyor
Araştırmacılar, insanların dünyada nasıl hareket ettiklerini, DNA’larındaki değişiklikleri inceleyerek bir araya getirebilir, ancak bu, genetik olarak oldukça benzer olan tarihsel gruplar söz konusu olduğunda çok daha zor hale gelir.
Bugün Nature dergisinde yayımlanan bir araştırmaya göre, bilim insanları, genetik olarak benzer gruplar arasındaki farkları daha hassas bir şekilde ölçmeye olanak tanıyan Twigstats adında yeni bir veri analiz yöntemini duyurdu. Bu yöntem, Avrupa’daki göçlere dair daha önce bilinmeyen ayrıntıları ortaya koyuyor.
Yeni yöntem, esas olarak MÖ 1 ile 1000 yılları arasındaki dönemde yaşayan insanlardan alınan 1500’ün üzerinde Avrupa genomu üzerinde uygulandı. Bu dönemi, Demir Çağı, Roma İmparatorluğu’nun çöküşü, erken Orta Çağ ‘Göç Dönemi’ ve Viking Çağı kapsıyor.
Almanca Konuşan Halkların Erken Demir Çağı’nda Güney’e Göçü
Roma İmparatorluğu – MÖ ilk bin yılın başlarında zirveye ulaşan bir imparatorluk – dışındaki Almanik gruplarla çatışmalar hakkında yazmıştı. Yeni yöntem kullanılarak yapılan araştırmalarda, bu grupların MÖ ilk bin yılın başlarında Kuzey Almanya veya İskandinavya’dan güneydoğuya doğru hareket ettikleri, tarihi kayıtlara genetik kanıt ekleyerek ortaya kondu.
Bu soy, güney Almanya, İtalya, Polonya, Slovakya ve güney Britanya’dan gelen insanlarda tespit edildi. Özellikle güney Avrupa’dan bir kişinin, %100 İskandinav kökenli soy taşıdığı belirlendi.
Araştırma, bu grupların zamanla mevcut nüfuslarla karıştığını gösterdi. Göç ve etkileşimin iki ana bölgesi, Almanca dillerinin üç ana dalını yansıtıyor: Bir dal İskandinavya’da kaldı, bir dal yok oldu ve bir diğeri modern Almanca ve İngilizce’nin temelini oluşturdu.
Bir Roma Gladyatörü Bulundu mu?
- ve 4. yüzyılda Britanya’da York şehrinde yapılan araştırmalarda, bir kişinin erken Demir Çağı İskandinav kökenli %25 soy taşıdığı belirlendi. Bu kişi, bir Roma askerinin ya da köle gladyatörünün torunu olabilir. Bu durum, İskandinav kökenli kişilerin, Anglo-Sakson ve Viking dönemlerinden (5. yüzyıl sonrasında) önce Britanya’da bulunmuş olduğunu gösteriyor.
Demir Çağı Sonunda, Viking Çağı’ndan Önce Kuzey’e Göç
Araştırmacılar, yöntemlerini, Demir Çağı’nın sonlarına doğru (300-800 AD) ve Viking Çağı öncesinde gerçekleşen kuzeye doğru göç dalgasını incelemek için de kullandı. Bu, birçok Viking dönemi bireyinin Güney İskandinavya’da Orta Avrupa’dan gelen soya sahip olduğunu ortaya koydu.
Farklı bir biyomoleküler analiz yöntemi ile yapılan araştırmalarda, İsveç’in Öland Adası’nda, Orta Avrupa kökenli soy taşıyan ve burada büyüyen insanların, kuzeydeki bu göç dalgasının bir kerelik değil, kalıcı bir soy değişimi olduğunu gösteriyor.
Bu dönemde İskandinavya’da tekrarlanan çatışmalara dair arkeolojik kanıtlar mevcut. Araştırmacılar, bu huzursuzluğun göç hareketlerine neden olmuş olabileceğini öne sürse de, bu göçlerin sebeplerini daha iyi anlayabilmek için daha fazla arkeolojik, genetik ve çevresel veriye ihtiyaç duyuluyor.
Vikinglerin İskandinavya Dışına Yayılması
Viking Çağı (yaklaşık 800-1050 AD) tarihsel olarak, İskandinavya’dan gelen insanların Avrupa’ya akınlar yapıp yerleşmesiyle ilişkilendirilmektedir. Yeni araştırmalar, Viking dönemi boyunca, İskandinavya dışındaki birçok kişinin, yerel ve İskandinav kökenli soy karışımına sahip olduğunu gösterdi. Bu durum, tarihsel kayıtlara destek sunuyor.
Örneğin, araştırmacılar, Doğu Avrupa’da (bugünkü Ukrayna ve Rusya) bazı Viking dönemi bireylerinin, bugünkü İsveç’ten köken alırken, Britanya’da bazı bireylerin, bugünkü Danimarka kökenli olduklarını belirledi.
Britanya’daki Viking dönemi toplu mezarlarında, şiddetli şekilde ölen erkeklerin İskandinavya ile genetik bağları olduğu görüldü, bu da onların Viking akıncılarının öldürülmüş üyeleri olabileceğini düşündürüyor.
Tarihi Kaynaklara Genetik Kanıt Eklemek
Çalışmanın baş yazarı Leo Speidel, “Artık, avcı-toplayıcılar ile ilk çiftçiler gibi genetik olarak çok farklı gruplar arasındaki genetik farkları karşılaştırmak için güvenilir istatistiksel araçlara sahibiz, ancak daha ince ölçekli nüfus değişimlerinin – örneğin bu makalede ortaya koyduğumuz göçler – sağlam analizleri daha önce çoğunlukla gizli kalmıştı. Twigstats, önce göremediğimiz şeyleri görmemizi sağladı; bu durumda Demir Çağı’nda kuzeyden başlayan ve Viking Çağı’ndan önce İskandinavya’ya geri dönmeyle ilgili göçleri,” dedi.
Crick’teki Eski Genomik Laboratuvarı’nın grup lideri ve çalışmanın kıdemli yazarı Pontus Skoglund, “Amaç, ince ölçekli genetik tarihi daha net bir şekilde inceleyecek bir veri analiz yöntemiydi. Daha önce yanıtlanması imkansız olan soruları şimdi yanıtlayabiliyoruz,” şeklinde açıklama yaptı.
King’s College Londra Orta Çağ Tarihi Profesörü ve çalışmanın ortak yazarı Peter Heather, “Tarihi kaynaklar, göçlerin, Batı Avrasya’nın insan manzarasını büyük ölçüde yeniden şekillendiren önemli bir rol oynadığını gösteriyor. Bu, Avrupa’nın politik ve kültürel olarak tanınabilir ilk hatlarını yaratmıştı, ancak bu hareketlerin doğası, ölçeği ve hatta yönleri her zaman tartışmalı olmuştur. Twigstats, nihayet bu önemli soruları çözme heyecan verici olasılığını açığa çıkarıyor,” dedi.
Bu yazı sciencedaily.com sitesinde yayınlanmıştır.
